Türkiye’de iş sağlığı ve güvenliği süreçleri, işletmelerin günlük operasyonu içinde çoğu zaman zor bir yerde konumlanır. Bir yanda üretim baskısı, terminler, maliyetler, personel sirkülasyonu ve taşeron trafiği vardır; diğer yanda mevzuat yükümlülükleri, denetim dinamikleri ve risklerin gerçekliği. Bu iki dünya çoğu zaman birbirine temas etmez. Bu temas etmediğinde ise İSG, kağıt üzerinde yürüyen bir formaliteye dönüşür. Birçok kurum için İSG; “tamamlayıp kenara kaldırılan” dokümanlar, ayda bir yapılan rutin ziyaretler, imza listeleri ve denetim yaklaşınca hızlandırılan toparlamalar haline gelir.

Bu ortamda işletmeler doğal olarak şunu talep eder: “Bize kolay bir çözüm verin.” Kolaylık, kötü bir şey değildir. Kullanıcı dostu bir sistem herkesin ihtiyacıdır. Ancak Türkiye pratiğinde “kolaylık” çoğu zaman yanlış anlaşılır ve şu anlama gelir: “Sahadaki karmaşıklığı göstermeyen, riski görünmez kılan, kapatma takibini zorlamayan, yönetimi sorumlulukla yüzleştirmeyen bir sistem.” Yani kolaylık, İSG’nin asıl doğasını ortadan kaldıran bir sadeleştirme gibi görülür.

Oysa İSG’nin özü zaten karmaşıktır. Çünkü risk yönetmek, gerçek hayattaki belirsizliklerle çalışmaktır. Bu belirsizlikleri yok sayan bir yazılım, kısa vadede rahatlatır ama uzun vadede işletmeyi zayıflatır. Bu nedenle EGEROBOT İSG-SİS® yaklaşımı şudur: kullanım deneyimini kolaylaştırırken, sistemin disiplinini “hafifletmeyiz”. Çünkü disiplin hafiflediğinde risk ağırlaşır.

Bu yazı, Türkiye’de neden “kolay görünen ama kontrol üretmeyen” İSG yazılımlarının sahada başarı sağlayamadığını; İSG yazılımının neden sadece kullanıcı arayüzü değil bir yönetim sistemi olduğunu ve EGEROBOT İSG-SİS®’in bu konuda neden farklı bir felsefeyle tasarlandığını anlatır.

Türkiye’de İSG yazılımı denilince iki uç yaklaşım görülür. Bir tarafta ağır ve kullanıcıyı boğan sistemler vardır. Bu sistemler çok fazla ekran, çok fazla alan ve çok fazla bürokrasi üretir; kullanıcıları yorar, saha ile bağını zayıflatır. Diğer tarafta ise “çok pratik” görünen ama aslında kontrol üretmeyen sistemler vardır. Bu sistemler kullanıcıya hız verir; fakat risk yönetimini derinleştirmez. Türkiye’de çoğu kurum, ikinciye yönelmeye meyillidir.

İSG yazılımının temel görevi “belge üretmek” değildir. Belge üretmek kolay bir iştir; hatta belge üretmek, otomasyonla rahatlıkla yapılabilir. İSG yazılımının temel görevi, işletmeye kontrol kazandırmaktır. Kontrol ise üç temel şeyle mümkündür: takip, kapanma doğrulaması ve tekrarların analiz edilmesi. Türkiye’de birçok kurumun en büyük sorunu tespit yapmak değil; tespitin kapanmamasıdır. Aynı uygunsuzluklar sürekli raporlanır. Dolayısıyla yazılım, tekrarları azaltacak mekanizmayı kurmalıdır. Bu mekanizma, “kolay gibi görünen ama takip etmeyen” bir sistemle kurulamaz.

Türkiye’de işletmelerin en çok zorlandığı konulardan biri sorumluluk zinciridir. İSG uzmanı riskleri yazar, OSGB raporlar, yönetime iletilir. Fakat sahada sorumluluk dağılımı net değildir. Bakımın mı işi, üretimin mi işi, insan kaynaklarının mı işi, satın almanın mı işi? Aksiyonlar bu belirsizlik içinde sürünür. “Kolay yazılım” algısıyla geliştirilen birçok sistem, bu sürünmeyi çözmez; çünkü kullanıcıyı yormamak adına sorumluluk takibini hafifletir.

Halbuki İSG’de gerçek kazanım, sorumluluğu netleştirmektir. Sorumluluk netleşmezse aksiyon kapanmaz. Aksiyon kapanmazsa risk büyür. Risk büyürse işletme bir gün maliyeti ağır öder. EGEROBOT İSG-SİS® burada kritik bir ayrım yapar: sistem kolay olmalı, ama sistem gevşek olmamalı. Biz, kullanıcıyı yoran karmaşık iş akışlarını sevmeyiz. Fakat sorumluluğu dağıtan, kapanmayı belirsizleştiren, tekrarları görünmez kılan “yumuşatılmış” sistemler de İSG’ye hizmet etmez.

İSG yazılımı aslında işletmenin yönetim kalitesini de görünür hale getirir. Kapanmayan aksiyonlar, gecikmeler, tekrar eden uygunsuzluklar… Bunlar yalnızca İSG değil, yönetim performansı göstergeleridir. Türkiye’de birçok işletme bu görünürlükten kaçınır; çünkü görünürlük sorumluluk getirir. Ancak İSG’nin doğrusu da budur: görünürlük olmadan gelişim olmaz.

Bu nedenle EGEROBOT İSG-SİS® yalnızca bir yazılım değil; işletmenin İSG olgunluğunu artıran bir yönetim altyapısı olarak tasarlanmıştır. Burada bir nokta daha var: Türkiye’de İSG’nin sürdürülebilir olabilmesi için kurumun kurumsal hafıza üretmesi gerekir. Kaza yaşandı mı, neden yaşandı, hangi aksiyonlar kapanmadı, hangi riskler tekrar ediyor? Bu sorular, kurumsal hafızanın temelidir. Kolay görünen ama hafıza üretmeyen sistemler, işletmeyi yıllarca aynı döngüye mahkûm eder.

Türkiye’de birçok işletme “kolay” kelimesini hızla eşleştiriyor. Ancak İSG’de hız, kontrolün yerine geçtiğinde risk büyür. İSG’nin amacı kullanıcıyı yormamak kadar, işletmeyi güvenli hale getirmektir. Bu nedenle EGEROBOT İSG-SİS® yaklaşımı şudur: kullanıcı dostu bir sistem kurarız, fakat sistemin disiplinini zayıflatmayız. Çünkü disiplin, riskin önleyicisidir.

Biz “basitçe geçilen” bir İSG yazılımı tasarlamıyoruz; çünkü Türkiye sahasında sorun zaten basitlik değil, kontrol eksikliğidir. Riskler biliniyor, raporlanıyor, ama kapanmıyor. Denetimde sorun çıkmıyor ama sistem çalışmıyor. Kurumsal hafıza oluşmuyor, tekrar eden uygunsuzluklar normalleşiyor. Bu tabloyu değiştirmek için yazılımın kolay görünmesi yetmez; yazılımın işletmeye kontrol kazandırması gerekir.

EGEROBOT İSG-SİS® bu nedenle; aksiyonların sahipliğini, kapanma doğrulamasını, tekrarların analizini ve yönetim görünürlüğünü merkeze alır. Kurumun İSG süreçlerini dosyalardan çıkarıp sahaya indirir. OSGB hizmetini kurumsal hafızaya dönüştürür. Denetim dönemlerini panikten çıkarıp sürekliliğe oturtur. Sonuçta işletme “belge hazırlayan” değil, “risk yöneten” bir yapıya dönüşür.