Türkiye’de iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerinin omurgasını OSGB’ler oluşturur. Binlerce işletmenin uzman, hekim ve sağlık personeli ihtiyacı bu model üzerinden karşılanır. Bu yapı, mevzuatın yaygınlaştırılması açısından önemli bir fonksiyon görür. Ancak sahada OSGB’lerle çalışmış veya OSGB süreçlerini yakından izlemiş herkesin bildiği bir gerçek vardır: OSGB’ler yazılıma mesafeli yaklaşır. Yazılım talep edilse bile çoğu zaman isteksizlik, direnç veya “gereksiz iş” algısı ortaya çıkar.

Bu durum dışarıdan bakıldığında çelişki gibi görünür. Çünkü İSG işi doküman, rapor, planlama ve takip işidir. Dolayısıyla dijitalleşme OSGB’nin verimini artırmalı, işini kolaylaştırmalı ve kalitesini yükseltmelidir. Nitekim doğru kurulduğunda böyle olur. Fakat Türkiye pratiğinde OSGB’lerin önemli bir bölümü yazılıma “kontrol aracı” olarak değil, “yük ve risk” olarak bakar. Buna rağmen OSGB’ler günün sonunda yazılıma mecbur kalır. Çünkü sektörün evrildiği yön, kayıt altına alma ve izlenebilirlik talebini her yıl daha da artırır.

Bu yazı, OSGB’lerin yazılıma neden mesafeli olduğunu, bu mesafenin arkasındaki ekonomik ve operasyonel nedenleri, Türkiye’de OSGB iş modelinin dijitalleşmeyle nasıl dönüştüğünü ve bu dönüşümde OSGB’lerin neden yazılımsız kalamayacağını analiz eder.

OSGB’lerin yazılıma mesafesini anlamak için önce OSGB iş modelini doğru görmek gerekir. Türkiye’de OSGB piyasası uzun yıllardır yoğun rekabet, fiyat kırma ve “hizmeti minimum maliyetle üretme” baskısı altında ilerliyor. Birçok OSGB’nin en temel hedefi, mümkün olan en çok firmaya hizmet vererek gelirini artırmak. Bu hedef, uzman ve hekimin zamanını optimize etmeyi zorunlu hale getiriyor. Zaman baskısı büyüdükçe, kalite düşüyor; kalite düştükçe “idare eder” kültürü ortaya çıkıyor; idare ettikçe de süreçler belge üretimine dönüşür. Yazılım ise tam bu noktada OSGB’nin karşısına bir ayna gibi çıkıyor.

Çünkü yazılım, OSGB’nin yaptığı işi görünür hale verir. Görünürlük, denetlenebilirlik üretir. Denetlenebilirlik ise bazı OSGB’ler açısından konfor alanını bozar. Türkiye’de OSGB’lerin bir kısmı “hizmet var gibi görünsün” düzeyinde kalmayı tercih etmez elbette; çok düzgün çalışan, disiplinli, kurumsal OSGB’ler de vardır. Ancak sektörün genel gerçeği şudur: OSGB’nin sunduğu hizmetin kalitesi işletme tarafından çoğu zaman sahada ölçülmez. İşletme denetim odaklı düşündüğü için “evrak tamam mı” sorusuna odaklanır. OSGB de evrakı tamamlayınca hizmetini vermiş gibi sayılır. Yazılım ise sadece evrakı değil, işin sürecini de ölçer. Ziyaret yapıldı mı, aksiyon kapandı mı, eğitimler gerçekten tamamlandı mı, riskler tekrar ediyor mu? Bu sorular, OSGB’yi şeffaflığa zorlar.

Türkiye’de OSGB’lerin yazılıma mesafesinin ikinci nedeni, operasyonel yük algısıdır. Birçok OSGB şunu düşünür: “Zaten zor yetişiyoruz, bir de sistem mi gireceğiz?” Bu düşünce sahada anlaşılır bir tepki üretir. Çünkü OSGB’nin gün içi temposu ağırdır. Aynı gün içinde birkaç firmaya giden uzman, sahada koşturur, rapor yazar, fotoğraf çeker, toplantıya girer. Akşam ofise dönüp tüm bunları yazılıma girmek, kontrol etmek, kapatmak büyük bir yük gibi görünür. İşte bu yüzden OSGB’ler yazılımı “kolaylaştırıcı” değil “ek iş” gibi yaşayabilir.

Ancak burada kritik bir ayrım vardır: Yazılım “ek iş” değil, işin kendisinin sistemleşmesidir. Türkiye’de OSGB işi uzun süre “kişisel takip” üzerinden yürüdü. Uzman hatırlarsa olur, şef kontrol ederse olur, ofis düzenlerse olur. Bu kişisel yapı büyüdükçe dağılır. Dağıldıkça yazılım ihtiyacı artar. Yani OSGB büyüdükçe aslında yazılım zorunluluk haline gelir. Çünkü yazılım olmadan kurumsal hafıza ve operasyon yönetimi sürdürülemez.

Türkiye’de dengeler değişti. İşletmeler artık yalnızca evrak istemiyor; kontrol ve izlenebilirlik istiyor. Kurumsal firmalar OSGB’yi yalnızca “mevzuat evrakı üreticisi” olarak görmüyor. Raporların aksiyon doğurmasını, uygunsuzlukların kapanmasını, tekrarların düşmesini istiyor. Bu beklenti arttıkça, OSGB’nin yazılımsız hizmet üretmesi zorlaşıyor. Çünkü bu beklentiler, ölçüm gerektiriyor. Ölçüm olmadan yönetim olmaz. Yönetim olmadan kalite olmaz. Kalite olmadan da OSGB sürdürülebilir bir rekabet gücü elde edemez.

OSGB’lerin yazılıma mecbur kalmasının bir diğer sebebi de mevzuat ve entegrasyon süreçlerinin giderek dijitalleşmesidir. Türkiye’de e-devlet sistemleri, İSG-KATİP süreçleri, kayıt mekanizmaları, raporlamalar ve dijital denetim alışkanlıkları genişledikçe, OSGB’nin manuel yöntemle sürdürülebilir iş yapması zorlaşır. Ayrıca OSGB tarafında personel devri de yüksektir. Personel değişince hafıza kaybolur. Yazılım, OSGB’nin personelden bağımsız kurumsallaşmasını sağlar.

OSGB’lerin yazılıma mesafeli yaklaşmasının nedeni teknoloji karşıtlığı değildir. Türkiye’de OSGB iş modeli; zaman baskısı, düşük marj, yüksek rekabet ve belge odaklı denetim kültürü içinde şekillenmiştir. Yazılım ise OSGB’nin yaptığı işi görünür ve izlenebilir hale getirir. Bu görünürlük, kısa vadede konforu bozar gibi görünse de uzun vadede kurumsallaşmanın temelidir.

Bugün OSGB’ler yazılıma mecbur kalır; çünkü sektör artık belgeyi değil kontrolü talep eder. İşletmeler OSGB’den yalnızca doküman değil, sahada sonuç ister. Sonuç ise takip ile mümkündür. Takip mekanizması kurmadan OSGB hizmeti sürdürülebilir hale gelmez.

EGEROBOT İSG-SİS® bu noktada OSGB’ler için bir “ek iş” değil, bir operasyon omurgası sağlar. Ziyaretlerin, raporların, uygunsuzlukların, aksiyonların ve kapanmaların tek sistem içinde yönetilmesini mümkün kılar. OSGB’nin performansını ölçülebilir hale getirir, kurumsal hafızayı içeride tutar, uzmanların sahadaki emeğini boşa düşürmez ve işletme tarafında gerçek kontrol sağlar. Böylece OSGB; belge üreten değil, sistemi işleten bir yapıya dönüşür. Türkiye’de İSG’nin geleceği de tam olarak bu dönüşümdedir.